กู้เงินนอกระบบ หมายถึง การกู้ยืมเงินจากแหล่งเงินทุนที่ไม่ได้รับการรับรองจากธนาคารหรือสถาบันการเงินที่ถูกกฎหมาย มักมีขั้นตอนง่าย อนุมัติไว ไม่ต้องใช้เอกสารมากมาย แต่สิ่งที่ตามมาคือ ดอกเบี้ยสูงเกินกฎหมายกำหนด และ ความเสี่ยงจากการทวงหนี้ผิดกฎหมาย ทำให้ผู้กู้ตกอยู่ในสภาวะหนี้สินที่ยากต่อการหลุดพ้น
เช่น ไม่มีรายได้ประจำ ไม่มีหลักทรัพย์ค้ำประกัน หรือมีประวัติค้างชำระหนี้
การขอสินเชื่อจากธนาคารมักใช้เวลาในการอนุมัติ แต่เงินกู้นอกระบบสามารถได้รับเงินทันที
ไม่ต้องใช้เอกสารมากมาย ไม่ต้องมีการตรวจสอบเครดิต
กฎหมายกำหนดให้ดอกเบี้ยเงินกู้ไม่เกิน 15% ต่อปี แต่เงินกู้นอกระบบมักคิดดอกเบี้ยสูงถึง 20-50% ต่อเดือน หรือมากกว่านั้น
ดอกเบี้ยมหาโหดทำให้ผู้กู้ต้องจ่ายคืนหลายเท่าของเงินต้นภายในระยะเวลาสั้น ๆ
สัญญาเงินกู้นอกระบบมักเป็นข้อตกลงปากเปล่า หรือเป็นสัญญาที่เจ้าหนี้กำหนดเองโดยไม่ยุติธรรม
ผู้กู้ไม่มีหลักฐานทางกฎหมายในการต่อสู้หรือปกป้องสิทธิของตนเอง
เจ้าหนี้นอกระบบใช้วิธีการทวงหนี้ที่รุนแรง เช่น ข่มขู่ คุกคาม ทำร้ายร่างกาย ทำลายทรัพย์สิน
บางรายอาจใช้วิธี ประจานผู้กู้ โดยการโพสต์ข้อมูลลงโซเชียลมีเดีย สร้างความเสียหายต่อชื่อเสียง
หากจ่ายดอกเบี้ยไม่ทัน หนี้จะพอกพูนขึ้นเรื่อย ๆ ทำให้หลุดพ้นจากหนี้ได้ยาก
ผู้กู้หลายรายต้องกู้เงินจากที่อื่นมาหมุนเวียน กลายเป็นวงจรหนี้สินที่ไม่มีที่สิ้นสุด
เจ้าหนี้อาจใช้วิธีบังคับให้จำนองบ้าน รถ หรือทรัพย์สินมีค่าเป็นหลักประกัน
หากผิดนัดชำระ อาจถูกยึดทรัพย์สินโดยไม่มีช่องทางต่อสู้ทางกฎหมาย
เจ้าหนี้บางรายใช้ช่องโหว่ทางกฎหมาย เช่น ทำให้ผู้กู้ลงชื่อในสัญญาที่ไม่เป็นธรรม
หากมีการฟ้องร้อง ผู้กู้มักเสียเปรียบเพราะไม่มีหลักฐานที่ถูกต้อง
ธนาคารพาณิชย์, สหกรณ์ออมทรัพย์ หรือโครงการช่วยเหลือจากภาครัฐ เช่น "สินเชื่อรายย่อยเพื่อใช้จ่ายฉุกเฉิน"
ธนาคารแห่งประเทศไทย (โทร. 1213)
ศูนย์ช่วยเหลือลูกหนี้และประชาชนของกระทรวงการคลัง
ศูนย์ดำรงธรรมในพื้นที่
หารายได้เสริม ลดค่าใช้จ่ายที่ไม่จำเป็น และจัดลำดับการชำระหนี้
หากมีหนี้นอกระบบจำนวนมาก ควรมองหาทางเลือกรีไฟแนนซ์จากสถาบันการเงินที่ถูกกฎหมายเพื่อลดภาระดอกเบี้ย